Utrechts straten

Krakers maakten van monumenten blijvertjes

Clubjes gelijkgestemden zwierven decennia door de stad. Ze werden opgejaagd door woningnood, zochten ruimte om samen te komen om hun politieke en culturele ideeën uit te wisselen. Zij vestigden zich voor meestal korte tijd in leegstaand vastgoed, waar er toen veel van was. Door hun kraakacties bleef veel behouden in de Binnenstad. Een beknopte selectie van kraakpanden vanaf de jaren 70 tot het kraakverbod in 2010.

 

Wed 5-7
Gekraakt: eind jaren 60. Resultaat: sloop van het monument is voorkomen. Restauratie volgt in de jaren 70. Nu appartementen en horeca.

 

Achter Clarenburg 2
Gekraakt: 1971 als protest tegen ‘stadvernieling’ stationsgebied. Resultaat: sloop voorkomen, omdat krakers aantoonden dat het een 14e eeuws monument was, wat de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed bevestigde. Het Grondbedrijf gaf in 1971 een gebruikerscontract af. In 1973 gekocht door bewoners. Nu aparte wooneenheden met gezamenlijke ruimten.


Achter ClarenburgAchter Clarenburg 

Agnietenstraat/Lange Nieuwstraat (Pallaeskameren)
Gekraakt: begin jaren 70. Resultaat: huisjes die deel uitmaken van huisvesting voor armenzorg uit 1651 worden in 1979 aangekocht door het Utrechts Monumentenfonds.


AgnietenstraatAgnietenstraat

Woontoren Hoog Catharijne
Gekraakt: 1973, gedurende vier uur bezetten 60 mensen de net door bouwbedrijf Bredero opgeleverde etagewoningen op de 9e etage om aandacht te vestigen op sociale woningnood en afbreken oude Binnenstad.

 

Voorstraat 71 (ACU)
Gekraakt: 1976, Kraakbond kraakt de Auto Centrale Utrecht om in te wonen, kraakspreekuur en concert te houden, films te vertonen, ‘akties’ te voeren en te koken voor demonstraties (‘aktiekook’). Resultaat: ACU in 1995 met bemiddeling gemeente gekocht en verbouwd (samen met budget hotel Strowis op Boothstraat). Nu is het een landelijk bekend centrum met name voor de LHBT-gemeenschap, vluchtelingen, milieu.

 

Boothstraat 8 (Strowis)
Gekraakt: zie ACU Voorstraat 71. Resultaat: 1998 opening Strowis, lowbudgethotel dat draait op vrijwilligers.

 

Oudegracht 395 -397 (Martinusschool)
Gekraakt: eind jaren 70 om erin te wonen. Nu: SSH verhuurt 31 appartementen in de Martinusschool aan studenten en woongroep.

 

Kromme Nieuwegracht 43 (Truttige Tuyl)
Gekraakt: eind jaren 70 voor groepswonen en behoud van het monument. Resultaat: in 1982 koopt de gemeente dit 15e eeuwse kanunnikenhuis; de woongroep van krakers wordt gedoogd. De veertien wooneenheden worden opgeknapt met medewerking van bewoners.


Kromme NieuwegrachtKromme Nieuwegracht

 

Kromme Nieuwegracht 56
Gekraakt: 1978, het Jongeren Advies Centrum plaatst hier jongeren, die de ANOZ-woongroep vormen. Resultaat: in 1980 wordt de kraak van het voormalige ANOZ-verzekeringskantoor gelegaliseerd en wordt het pand verbouwd.

 

Oudegracht 245 (NV Huis/Tivoli/ Kytopia)
Gekraakt: 1981 door Komitee Tivoli Tijdelijk. Resultaat: dit monument voormalig Regulierenklooster – wordt poppodium. Later is het de thuisbasis voor Kyteman. In 2018 verkoopt de gemeente het aan ontwikkelaar Stadswaarde. Nu: Ad Hoc doet het leegstandsbeheer. Straks: boetiekhotel, horecahotspot, klein podium.

 

Breedstraat 76-110 (Huis met het IJzeren Hek)
Gekraakt: in 1981 mislukt kraken van dit dichtgeplankte monument waar in de jaren 70 en 80 verslaafdenopvang zat, tot drie keer toe. Resultaat: in 1982 opgeknapt en verhuurd door Portaal.

 

Springweg 69-71 (Huis Scherpenburg)
Gekraakt: jaren 80 wordt dit monument kort gekraakt. Resultaat: MHM Ontroerend Goed verhuurt het pand aan een woongroep van acht mensen.

SpringwegSpringweg 

Tuinstraat 6 (Hofje van Veelo)
Gekraakt: huisnummer 6 gekraakt als voorbeeld van betaalbaar opknappen. Resultaat: gemeentelijke Monumentencommissie en Het Utrechts Monumentenfonds steunen restauratieplannen van 21 huisjes aan de zuidkant die in 1826 gebouwd zijn door de eigenaar van Huis Scherpenburg.

 

Twijnstraat 2
Gekraakt: begin jaren 80, alleen voor vrouwen. Resultaat: pand van de Willem Arntsz Stichting wordt half jaren 90 ontruimd en verbouwd tot winkelruimte met appartementen erboven.

 

Plompetorengracht 8-8a (Labrehuis)
Gekraakt: 1982 na vijf jaar leegstand om er te wonen en het stadsgezicht te behouden. Resultaat: door bemiddeling gemeente in 1988 verbouwd. Nu verhuurt Portaal het voormalige tehuis voor dakloze mannen voor groepsbewoning.


PlompetorenbrugPlompetorenbrug

 

Plompetorenbrug 1-35, Wolvenstraat 2-10 (Moira)
Gekraakt: in 1983 kraken kunstenaars en muzikanten dit voormalige verzekeringskantoor om er te wonen en werken. Er komt een galerie in zelfbeheer (1983-2020). Resultaat: in 1990 verbouwd door ontwikkelaar Lieven de Key. Nu verhuurt Portaal aan Stichting MOIRA. Het is een kunstverzamelgebouw met zaalverhuur, oefenruimte. Ook sociale woningbouw en groepsbewoning.

 

Wittevrouwenkade 1
Gekraakt: 1985 ouderparticipatiecrèche en wonen. Resultaat: in 1987 gelegaliseerd. Nu huisvesting jongeren 17 - 23 jaar o.b.v. Stichting Singelzicht.

 

Geertebolwerk 1 (Duitsche Huis)
Gekraakt: 1990 (na jaren leegstand) voor wonen en creatieve ruimte. Resultaat: in 1992 wordt het rijksmonument (eerst ridderhuis, later militair hospitaal) ontruimd en start de renovatie. Nu is er Grand Hotel Karel V gevestigd.

 

Ganzenmarkt 24 -26 (Ubica)
Gekraakt: 1992 om er te wonen, een eetcafé en een internetshop te vestigen. Resultaat: de deels afgebrande beddenzaak wordt icoon van de Utrechtse krakerswereld met metershoge graffiti op de pui. In 2013 wordt het pand onbewoonbaar verklaard en ontruimd. Een projectontwikkelaar verbouwt de panden voor horeca.


GanzenmarktGanzenmarkt

Vismarkt 4
Gekraakt: 1993 om er te wonen Resultaat: in 2004 poging tot ontruiming wegens brandgevaar mislukt. Laatste krakers vertrekken in 2005 als de ontwikkelaar een winkel- en woningplan oplevert. Nu vestiging Coffee Company.

 

Vredenburg 29 (jaren 70 seksbioscoop Palace)
Gekraakt: 2003 om er De Dump weggeefwinkel in te vestigen. Resultaat: in 2005 wordt dit pand ontruimd. Nu fietsenzaak. •
 

Uit de Binnenstadskrant 3, 2020.
Foto’s door Patrick van der Sande.
Tekst door Elaine Vis.


<< terug naar overzicht